Galeria Sztuki Współczesnej BWA

17 lipca (piątek) i 18 lipca (sobota) 2026 r., godz. 13:00–15:00
miejsce: deptak nad rzeką Rawą, Katowice

Umawiasz się na hydroseksualną randkę z Rawą – na trzynastą, w samym środku upalnego lata, na gorącym betonie Rynku w Katowicach. Rawa mówi „nie rób mi, kotek, zdjęć. Nie wrzucaj na Insta story. Niech to będzie nasze doświadczenie”. Rawa jest ohydna i niefotogeniczna. Ma prezencje ścieku. Gdzie jej tam do Sanu, Krutyni czy Wdy! A mimo to czujesz, że coś was łączy. Może Ty też masz w sobie ten obrzydliwy urok? Może i ty jesteś jak cienka cuchnąca nitka przelotem doczepiona do Ziemi?

Katowice powstały nad Rawą. Trudno jednak znaleźć w tym rejonie drugą rzekę z większym doświadczeniem deprywacji. Przez ostatnie dwa stulecia odebrano jej niemal wszystko: źródło, koryto, naturalny nurt, roślinność, zwierzęta, powierzchnię zwróconą do słońca, a nawet prawo do bycia nazywaną rzeką. Rawa nie jest tak spektakularna jak Odra. Bywa określana jako ciek, ściek, kanał, urządzenie kanalizacyjne czy „nie-rzeka”. Ukrywana pod betonem, prostowana, przyspieszana, zamykana w rurach, stała się jednym z najbardziej radykalnych przykładów antropocenu zapisanych w miejskim krajobrazie. Dziś pozostaje hybrydowym organizmem o wąskim betonowym uśmiechu.

Klinika Hydroseksualna to performatywna patainstytucja wspólnotowego zdrowienia, odpoczynku i regeneracji, zainicjowana przez duet cyber_nymphs Justynę Górowską i Ewelinę Jarosz – która w przewrotny, oddolny i humorystyczny sposób korzysta z konwencji medycznej, aby zaproponować nieantropocentryczne, nieableistyczne formy troski o ciała ludzkie i nie-ludzkie, a także wzmocnić widzialność tematu zdrowia publicznego w kontekście kryzysu klimatycznego oraz środowiskowego. W centrum naszego projektu znajduje się hydroseksualność, oferująca redefinicję cielesności i wody, a także zabawę i dostęp do zmysłowych relacji z Błękitną Planetą.

Trzecia edycja Kliniki Hydroseksualnej proponuje spojrzenie na Rawę z perspektywy afektywnej, zmysłowej i ucieleśnionej. Pytamy o sekretne życie rzeki, z którą chcemy wejść w zmysłowe relacje. Jak pokochać Rawę, która przez dekady budzi wstręt i obrzydzenie? Jak odnaleźć czułość wobec zdegradowanego krajobrazu? Jak rozwijać wyobraźnię ekologiczną dla istoty, której podmiotowość zniszczono? Co kryje się pod warstwami ludzkiego wstydu wobec powolnej przemocy zadanej rzece?

Romansowanie z nie-rzeką niesie ze sobą ryzyko romantyzowania i instagramizacji katastrofy ekologicznej. Nie chcemy iść w reklamiarską historię. Wybieramy praktykę świadomej antropomorfizacji, która pozwala potraktować przemysłową rzekę jako partnerkę we współtworzeniu infrastruktur więcej-niż-ludzkiego dialogu. Interesuje nas sekretne życie przemysłowej rzeki: jej pamięć, przepływy, szepty, ukryte pragnienia oraz możliwości przyszłej rewitalizacji.

III edycja będzie edycją widmową, dedykowaną ludzkim oraz więcej-niż-ludzkim mieszkańcom Rawy – tym obecnym, nieobecnym i dopiero możliwym. W formule performatywnych konsultacji będziemy wspólnie diagnozować relacje z rzeką, wypisywać hydroseksualne recepty oraz ćwiczyć nowe praktyki odczuwania brudnej miejskiej wody. Zaprosimy uczestnicx do wspólnego wyobrażania sobie przyszłości rzeki po antropocenie – wolniejszej, bardziej przepuszczalnej, zamieszkanej przez rośliny, zwierzęta i ludzi, którzy nauczyli się ponownie słuchać jej głosu.

Ewelina Jarosz, w ramach duetu cyber_nymphs

Klinictx:

Tomasz Maria(n) Dąbrowski (on/jego) – postperformatywny artysta konceptualny, funkcjonujący na pograniczu rzeczywistości, wyobraźni i nieporozumień interpretacyjnych. Symbiotyczny mieszkaniec lasu, miłośnik natury ożywionej oraz zjawisk płynnych. Prowadzi badania nad przyjemnością przebywania w wodzie i jej otoczeniu, traktując zanurzenie w odzieży i bez niej jako równorzędne strategie poznawcze. Zawodowo animator kultury pełniący funkcję koła ratunkowego w BWA Katowice. Wyławia idee z odmętów administracji, ratując je przed utonięciem w procedurach i utrzymując projekty na powierzchni rzeczywistości. Obserwator zdarzeń o nieustalonym statusie ontologicznym, przekonany, że absurd jest najbardziej wyrafinowaną odmianą logiki.

Justyna Górowska (ona/jej) – hydrofeministka i artystka performatywna znana pod pseudonimem WetMeWild, współpracująca przy interdyscyplinarnych projektach na styku sztuki, technologii i aktywizmu społecznego. Jako dziecko zakochała się w wodnych stworzeniach rzeki Skawy w Polsce. Wystawiała swoje prace m.in. w Berlinie, Dżakarcie, Warszawie i Nowym Jorku. Doktorat uzyskała na Uniwersytecie Artystycznym w Poznaniu w 2020 roku. Mieszka w Krakowie i jest związana z Katedrą Intermediów Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki. Adiunktka w Zakładzie Sztuki Cyfrowej i Multimediów w SWPS Kraków.

Ewelina Jarosz (ona/ich) – badaczka hydrofeministyczna oraz artystka współtworząca projekty artystyczne związane z wodą, adiunktka Katedrze Mediów i Badań Kulturowych UKEN. Ich pisarstwo dotyczy takich tematów jak sztuka środowiskowa, błękitne media, hydrofeminizm, queerowe ekologie czy aktywizm przyjemności. Dwukrotna stypendystka Fundacji Kościuszkowskiej. Współpracuje z E.A.R.T.H. Lab przy Uniwersytecie Kalifornijskim, Santa Cruz oraz z The Posthumanities Hub przy Uniwersytecie w Linköping w Szwecji.

Olga Kasztelewicz (ona/jej) – kolekcjonerka cichych zachwytów nad światem więcej-niż-ludzkim. Najpewniej odnajduje się tam, gdzie ziemia spotyka wodę – na leśnych ścieżkach, nad górskimi potokami i w miejscach, które wciąż pamiętają swój pierwotny rytm. Wierzy, że uważność jest jedną z najprostszych form troski. W Galerii Sztuki Współczesnej BWA w Katowicach kuratoruje wystawy i współtworzy projekty artystyczne, pomagając ideom bezpiecznie przepływać przez meandry rzeczywistości. W Klinice Hydroseksualnej poszukuje sposobów odzyskiwania bliskości z rzeką – nie poprzez wielkie gesty, lecz przez obecność, słuchanie i odrobinę wyobraźni.

Jessica Kufa (ona/jej) – piechurka, hałdziara i zbieraczka szlaki. Pierwszy raz spotkała rzekę jako dziecko, gdy brodziła na zalanym przez Rawę podwórku. Wcześniej znała tylko jej zapach, widok rur i szczeliny w betonowej płycie, przez którą podglądała płynącą wodę. Myśli z małymi brudnymi rzekami, spacerując po zaburzonym terytorium. W BWA Katowice zajmuje stanowisko specjalistki w Dziale Programowym.

mariia lemperk (they/them, ona/jej, on/jego) – kocha Czarne Morze. Pochodzi z Odessy (Ukraina), a jej twórczość rozwija się na pograniczu polityk pamięci i ciała. Ostatnio skupiają się na (nie)kontrolowanych przestrzeniach bólu, archiwach performatywnych, kwestiach niehierarchicznych struktur, dekonstrukcji płci oraz obecności queeru w dzisiejszym polityczno-kulturowym chaosie. Lubi też się skupić na przyjemności, tym bardziej na tym jak jest polityczna. Rezydentka BWA, gdzie realizuje projekty „Kissing a Rock” i „PAIN GAME”.

Wydarzenie rozwija serię „Kongres Futurologiczny 2.0″ ukierunkowaną na potencjalne instytucjonalności, realizowaną w ramach programu „KONGRESU ESTETYCZNEGO” – całorocznej serii zdarzeń wystawienniczo-performatywnych ukierunkowanych na aktualizację formuły instytucji sztuki, realizowany przy zaangażowaniu zróżnicowanych, dopełniających się wzajemnie języków i narzędzi sztuki oraz udziale osób artystycznych i kuratorskich. Podstawowym punktem odniesienia i jednocześnie punktem wyjścia staje się BWA Katowice, instytucja wdrukowana w centrum tkanki urbanistycznej i społecznej miasta jako narzędzie inżynierii społecznej. Modernistyczny pawilon, stanowiący dziś zabytek architektury to równolatek zaczynu polskiej fali krytyki instytucjonalnej. Konieczność jego aktualizacji przestrzennej oraz ideowej staje się punktem wyjścia do dyskursu dotyczącego sensów i dynamiki instytucji sztuki rozumianej w wymiarze uniwersalnym. Na czas projektu główna przestrzeń ekspozycyjna przeistoczy się w całoroczne laboratorium sztuki. Realizacje historyczne dialogować będą z zupełnie nowymi formując kolektywną refleksję.

kurator „KONGRESU ESTETYCZNEGO” – Łukasz Trzciński