Galeria Sztuki Współczesnej BWA

piątek, 26 czerwca 2026 r., godz. 17:00

Zapraszamy na kolejne spotkanie z Jo Vávrą, dedykowane doświadczeniu patainstytucji ujawniającej się przez 5 kolejnych lat na Pustyni Błędowskiej.

Jo Vávra – ekolożka kulturowa, kuratorka i ceremonialistka. Współzałożycielka i współprowadząca LIOS Labs, organizacji non-profit tworzącej eksperymentalne formaty edukacji artystycznej i ekologicznej – przestrzenie do uzdrawiania, wyłaniania się idei, zbiorowego uczenia się i mitopoetyckich badań nad ziemią. Praktyka Jo Vávry oscyluje na przecięciu animizmu,kosmologii, rytuału, performansu i sztuki ziemi, w oparciu o wiedzę zgromadzoną poprzez słuchanie, badanie, medytację i nieustającą podróż.

Wraz z Jo Vávrą, w procesie, pochylimy się nad archiwum LIOS Labs, które następnie będzie na Was czekać w przestrzeni wystawy Kongres Estetyczny.

Dowiecie się również czym jest tegoroczna Alcantara River School – 𝒶 𝓁𝒶𝒷𝑜𝓇𝒶𝓉𝑜𝓇𝓎 𝑜𝒻 𝓈𝑒𝓃𝓈𝓊𝑜𝓊𝓈 𝓅𝑒𝓇𝒸𝑒𝓅𝓉𝒾𝑜𝓃, której koncept wyrósł z działań rozwijanych na Pustyni Błędowskiej.

LIOS labs to społeczność (formalnie stowarzyszenie) osób artystycznych, aktywistek i badaczek z całego świata. Grupa zawiązała się w Berlinie w 2019 roku z inspiracji Pustynią Błędowską w Polsce — miejscem, które stało się punktem wyjścia i sercem naszych działań. Obecnie funkcjonuje jako sieć tzw. agentek_ów Lios rozsianych po całym świecie, połączonych m.in. poprzez rezydencje artystyczne LIOS labs na Pustyni Błędowskiej.

Działania skoncentrowane na precyzowaniu metodologii współuczenia się oraz tworzenia wraz z ekosystemami dotkniętymi dezertyfikacją i ekobójstwem łączą sztukę i ekologię jako praktyki tworzenia światów, w których możemy żyć regeneratywnie. Poprzez współzamieszkiwanie, codzienną współpracę i improwizowane współtworzenie sięgamy ku transformacji relacji pomiędzy ludźmi i więcej-niż-ludźmi.

Do niezmiennych praktyk należały: wspólna budowa regeneratywnej wioski, codzienne życie we wspólnocie w rytmie dyktowanym elementami oraz nawiązywanie relacji wymiany i troski z lokalnym ekosystemem i społecznością poprzez działania artystyczne i edukacyjne w przestrzeni publicznej.

W ciągu pięciu lat aktywności LIOS labs rezydencje na Pustyni Błędowskiej przyciągały artystów zainteresowanych spotkaniem własnej praktyki z ekosystemem polskiej pustyni oraz z interdyscyplinarnymi splotami twórczych współprac, które umożliwiał jej eksperymentalny format. Praktyka świadomego współdzielenia przestrzeni do życia i tworzenia oraz zachęcały do prototypowania praktyk i narzędzi dla lepszej przyszłości w czasach wszechkryzysu.

Rezydencje artystyczne LIOS labs na Pustyni Błędowskiej odbywały się każdego lata od 2020 roku. Każda edycja wyrastała z innego zamysłu kuratorskiego, lecz wspólną podstawą wszystkich była praktyka współistnienia z pustynnym ekosystemem i podążania za jego rytmem. Struktura rezydencji opierała się na naturalnym systemie życiodajnych sił i elementów, które wyznaczały codzienną choreografię działań:
woda – transport i gospodarowanie jej zapasami, dbanie o przepływ i obieg, ogień – zbieranie drewna, rozpalanie ognia dla ciepła i wspólnego gotowania, wiatr – komunikacja, ruch, wymiana, rozprzestrzenianie idei, ziemia – praca z materią, gotowanie, tworzenie organicznej sztuki z materiałów znalezionych na miejscu, oraz eter – warstwa duchowa, czas wspólnej refleksji, medytacji i snucia wizji.

Rezydencje były więc żywym eksperymentem – miejscem, gdzie życie, twórczość i ekologia splatały się w jeden proces, a rytm codzienności był nierozerwalnie związany z rytmem żywiołów.

Tytuł spotkania nawiązuje do serii tematycznych: „Laboratorium współbycia | COEXISTENCE LAB”, która poprzez immersyjne badanie współzależności, ukierunkowana była na eksplorowanie praktyk ekospołecznych, opowiadanie historii, wytwarzanie mitologii i języka. W punkcie wyjścia kwestionowała dualistyczny podział rzeczywistości, a w badaniu naturo-kulturowych relacji ukierunkowana na oswajanie „inności”. Odkrywając nieznane nam perspektywy oraz dostrzegając otaczające nas byty, podejmowała wyzwanie przywracania podmiotowości ekosystemom postrzeganym w dzisiejszej kulturze jako odrębne od nas.

Do niezmiennych praktyk „Laboratorium Pustynnej Wyobraźni” należały: wspólna budowa regeneratywnej wioski, codzienne życie we wspólnocie w rytmie dyktowanym elementami oraz nawiązywanie relacji wymiany i troski z lokalnym ekosystemem i społecznością poprzez działania artystyczne i edukacyjne w przestrzeni publicznej.

LIOS labs funkcjonuje jako otwarta i modyfikowalna struktura. Zespół organizacyjny tworzy się każdorazowo wokół inicjatyw i współprac proponowanych przez osoby uczestniczące w rezydencjach. Założycielką LIOS labs jest Jo Vávra, a dotychczasowy skład dyrektorski tworzyły Jo Vávra, Xtina Ariaz, Hannah Whitlow i Jasmine Alakari.

Więcej na:
https://jovavra.xyz
https://lios.io/projects

Wydarzenie rozwija cykl „Kongres Futurologiczny” w ramach programu „KONGRESU ESTETYCZNEGO” – całorocznej serii zdarzeń wystawienniczo-performatywnych ukierunkowanych na aktualizację formuły instytucji sztuki, realizowany przy zaangażowaniu zróżnicowanych, dopełniających się wzajemnie języków i narzędzi sztuki oraz udziale osób artystycznych i kuratorskich. Podstawowym punktem odniesienia i jednocześnie punktem wyjścia staje się BWA Katowice, instytucja wdrukowana w centrum tkanki urbanistycznej i społecznej miasta jako narzędzie inżynierii społecznej. Modernistyczny pawilon, stanowiący dziś zabytek architektury to równolatek zaczynu polskiej fali krytyki instytucjonalnej. Konieczność jego aktualizacji przestrzennej oraz ideowej staje się punktem wyjścia do dyskursu dotyczącego sensów i dynamiki instytucji sztuki rozumianej w wymiarze uniwersalnym. Na czas projektu główna przestrzeń ekspozycyjna przeistoczy się w całoroczne laboratorium sztuki. Realizacje historyczne dialogować będą z zupełnie nowymi formując kolektywną refleksję.

kurator „KONGRESU ESTETYCZNEGO” – Łukasz Trzciński