Aktualne i zapowiedzi
Splecione, wrośnięte, podporządkowane – instytucje jako reprezentacje państwa w konserwatywnej nowoczesności
wtorek, 12 maja 2026 r., godz. 18.00
Udział wezmą: Joanna Krakowska, Przemysław Wielgosz, Anna Nacher
Prowadzenie: Łucja Iwanczewska, Paweł Wodziński
Pierwsze spotkanie z cyklu „Instytucja między pacyfikacją i unieruchomieniem” poświęcone będzie refleksjom nad instytucjami jako formami reprezentacji państwa w aktach zależności, podporządkowania, służenia dominującym fikcjom ideologicznym, ale również, a może przede wszystkim poszerzeniu świadomości dotyczącej związków i relacji państwa z praktykami instytucjonalnymi, praktykami oporu, niezgody, uchylania wobec hegemonicznych narracji, modeli, sposobów zarządzania. Kolejnym aspektem namysłów będzie temat konserwatywnej nowoczesności – termin zaproponowany przez Wodzińskiego określa polską rzeczywistość potransformacyjną i stanowi konceptualizację konserwatywnej wykładni polskiego życia społecznego i kulturowego.
Cykl spotkań „Instytucja między pacyfikacją i unieruchomieniem” jest poświęcony relacjom instytucji kultury z obszarem władzy. Wpływ władzy politycznej różnych szczebli na profile, programy i dobór osób zarządzających polskimi instytucjami kultury jest niezwykle silny. Instytucje są organizacyjnie podporządkowane władzy, stały się formą reprezentacji państwa, w wielu przypadkach jego aparatami ideologicznymi. Próby rozszczelnienia tego konserwatywnego i hegemonicznego systemu – zarówno, gdy chodzi o kwestie programowe, jak i modele organizacyjne – napotykają na opór. Alternatywne rozwiązania instytucjonalne bywają albo pacyfikowane za pomocą działań administracyjnych, albo unieruchamiane, ich energia zostaje przekierowana na działania wewnątrzinstytucjonalne. W obliczu wpływu konserwatywnej władzy politycznej na polskie instytucje kultury, a także polaryzacji politycznej, napięć geopolitycznych, dominacji technologii obliczeniowych czy fragmentaryzacji społecznej, szczególnego znaczenia nabierają więc takie pojęcia jak praktyka czy infrastruktura.
Cykl spotkań „Instytucja między pacyfikacją i unieruchomieniem” wychodzi od tez zawartych w książce Pawła Wodzińskiego „Między pacyfikacją i unieruchomieniem. Starcie sztuki z konserwatywną nowoczesnością w Polsce”, której publikacja planowana jest na jesień 2026 roku (Lotny Dom Wydawniczy, Instytut Sztuki IFIS PAN 2026).
Wydarzenie jest częścią „Kongresu Futurologicznego” realizowanego w ramach „KONGRESU ESTETYCZNEGO” – całorocznej serii zdarzeń wystawienniczo-performatywnych ukierunkowanych na aktualizację formuły instytucji sztuki, realizowany przy zaangażowaniu zróżnicowanych, dopełniających się wzajemnie języków i narzędzi sztuki oraz udziale osób artystycznych i kuratorskich. Podstawowym punktem odniesienia i jednocześnie punktem wyjścia staje się BWA Katowice, instytucja wdrukowana w centrum tkanki urbanistycznej i społecznej miasta jako narzędzie inżynierii społecznej. Modernistyczny pawilon, stanowiący dziś zabytek architektury to równolatek zaczynu polskiej fali krytyki instytucjonalnej. Konieczność jego aktualizacji przestrzennej oraz ideowej staje się punktem wyjścia do dyskursu dotyczącego sensów i dynamiki instytucji sztuki rozumianej w wymiarze uniwersalnym.
kurator „KONGRESU ESTETYCZNEGO” – Łukasz Trzciński
